Paylaş
Tüm Sayılar      2026      Sayı 255 – Eylül 2026      Yıllar Önce Basında Adalar

Yıllar Önce Basında Adalar


İstanbul’un yeni imar planını hazırlamak üzere görevlendirilen B. Prost’un Büyükada için önerdiği planın ayrıntıları geçen ayın gazetelerinde yer alıyordu. Nizam ve Maden mahallelerinde yeni iki iskele kurulması, yeni gazinolar, eğlence yerleri ve oteller yapılması, yolların yenilenmesi gibi hususlar içeren plan önerisi hakkında değişik görüşler gazetelerde görülebiliyor. Bu ay bunlardan ilgi çekici olan bir tanesiyle karşılaşıyoruz.

O yıllarda Meclis’in tatile girmesiyle milletvekilleri kendi bölgelerinde halk toplantıları düzenleyerek halkın çeşitli konulardaki görüş ve taleplerini alıyorlardı. Bu amaçla yapılan ve Ada halkının taleplerinin alındığı bir halk toplantısı ile ilgili haberler de bu ayın sık rastlananları arasında.

Peki o zamanlarda Adalar güvenli bir bölge miydi? İnsanlar ormanda, gezinti yerlerinde kendilerini güvende hissediyor muydu? Bu soruların cevaplarını Büyükada’da yaşanan bir olaya ilişkin haberlerde görebiliyoruz.

1941 Eylül ayının gazetelerindeki gezimize buyurun…

 


GÜNÜN TENKİDİ
Büyükada neden gözden düşüyor

Şehir plânının yapılışında Mütehassıs Mimar Prost, Büyükadaya çok ehemmiyet verdi. İnşaallah ayni ehemmiyet, plânın tatbikatında da devam eder. Verilen haberlere göre, biri Nizam taraflarında, diğeri Madende olmak üzere iki iskele daha inşa edilecek, iskele meydanı genişliyecek, yollar tanzim olunacak, yeni plâjlar vücude getirilecek, eğlence yerleri, gazinolar arttırılacaktır.

Bugün, gariptir, Büyükadada oturan bir insan için, yazın denize girmek kolay değildir. Çünkü, plâjı uzaktır. Büyükada, bütün güzelliğine rağmen, gittikçe daha çok rağbet gören bir sayfiye değildir. Bunu, ev kiralarından da anlıyabilirsiniz. Meselâ, bu sene, Adada ev kiraları bir hayli düşüktü. Bu, her yıl böyledir. Buna mukabil, diğer bazı sayfiye yerleri, meselâ, Anadolu yakası gittikçe daha ziyade rağbet görmektedir.

Adanın bu halinde, vapurların da tesiri vardır. Ada yolculuğu muhakkak ki bir buçuk saattir. İstanbulda Köprüye gelmek, Adada, iskeleden eve gitmek için de yarım saat koyun; eder iki saat. Avdette de iki saat. Eder dört saat.

Düşünün: Bir insan ki, günde dört saatini yalnız yola hasredecektir ve ancak bu suretle Büyükadada oturabilecektir.

Böyle bir adamın ya işsiz güçsüz, mirasyedi, yahut, çok az işi bulunan bir kalantor olması lâzımdır.

Avrupa harbinden evvel, bazı tasavvurlar vardı. Adaya yarım saatte gidecek seri vapurlar işletilmesi düşünülüyordu. Herhalde, Ada yolculuğu yarım saatte nihayet bulmalıdır.

Adanın zamanla rağbetten düştüğüne diğer bir misal evleridir. Bütün ikametgâhlar eskiden yapılmış şeylerdir. Ve bugünkü konfor şartlarını pek azı haizdir. Halbuki, Ada rağbet bulmuş olsaydı, son on, on beş senedenberi, orada da yeni bir çok evler yapılır, eskiler yıktırılırdı. Buyükadanın bir çok evleri, eski İstanbulun tahta mahalle içi evleridir. Bunlara sayfiye evi demek için bin şahit lâzımdır. Hattâ öyle iç sokakları vardır ki, daracıktır, damlar basıktır, civar da araba ahırları vardır, mütemadiyen gübre kokar.

Müstakbel imar planında, mütehassıs ve Mimar Prost’un bütün bu noktaları düşündüğüne şüphe yoktur. Elbette, Ada, güzel havası, manzarası ile lâyık olduğu mevkii bulacaktır.

Adanın su ihtiyacından bahsetmiyorum. Çünkü, o da ayrı ve uzun bir bahistir.

R. SABİT

Son Telgraf, 2 Eylül 1941, Salı


Şile ve Adalar halkının dilekleri tesbit edildi


İstanbul meb’usları son olarak ta Şile halkıyla görüşüp dileklerini tespit etmişlerdir.

Şile kaymakamı Şile bezciliğinin ihya ve tekâmülü için yapılmakta olan işleri izah etmiş, bu işle meşgul olmak üzere bir de kooperatifin teşkil edilmekte olduğunu haber vermiştir.

Diğer taraftan mebusların Adada yapmış oldukları temasta Ada halkı terkos tesisatının tevzi edilmesini, bir caminin yapılmasını, Kınalı, Burgaz ışık tesisatının arttırılmasını, Kınalıda oturan bir Bayan da , adanın asfalt olmaması yüzünden kadın ayakkaplarının süratle bozulduğunu, bazı kimseler de Büyükadanın lisan bakımından kozmopolitiklikten kurtarılmasını istemişlerdir.

İkdam, 15 Eylül 1941, Pazartesi


Ada halkının dilekleri


İstanbul Meb’us!arı evvelki gün Büyükadaya giderek halkla temas etmişlerdir. Belediye reis muavini · Lülfi Aksoyun da hazır bulunduğu bu toplantıda Ada halkı mebuslarımızdan bilhassa Kınalı ve Burgaza yo yaptırılmasını, köprüdeki Ada iskelelerinin kış mevsiminde teshin olunmasını ve Büyük Adadaki su şebekesinin tevsi olunmasını istemişlerdir.

İkdam, 13 Eylül 1941, Cumartesi


Adalarda
Adalılar Meb’uslardan neler istediler ?


İstanbul meb’usları evvelki gün Büyükadaya giderek Parti merkezinde halkın dileklerini dinlemişlerdir.

Belediye Reis Muavinimiz B. Lütfi Aksoyun da hazır bulunduğu bu toplantıda Adalılar; bilhassa, Kınalı ve Burgaz adalarındaki yolların yapılmasını, elektrik lambalarının çoğaltılmasını, köprüdeki vapur bekleme iskelesinin kışın ısıtılmasını, Büyükadadaki su şebekesinin genişletilmesini istemişlerdir.

Belediye Reis Muavini B. Lütfi Aksoy Adalarda yapılan yollar hakkında izahat vererek üç ayda 20 bin liralık yol inşa edilmiş ve aynı müddet zarfında 63 umumi elektrik lambası takılmış olduğunu söylemiş ve dilekleri ehemmiyetle not etmiştir.

Son Telgraf, 13 Eylül 1941, Cumartesi


Halkın dilekleri
Mebuslarımız Şile ve Adalarda tedkiklerde bulundular


Mebuslar son olarak Şilede halkı dinlemiştir. Şilede bilhassa kaymakam Şile bezciliği hakkında izahat vermiş, ihyası ve tekâmülü için yapılmakta olan işleri izah etmiştir. Kaymakam Şilede bu iş için bir kooperatif teşkil edilmekte olduğunu haber vermiştir. Şilede kömür imalinin iptidai şeklinden çıkarılarak daha mütekâmil bir hale ifrağı için alınan tedbirler hakkında da kaymakam mebuslarımıza izahat vermiştir. Mebusların Büyükadada halkla yaptığı temaslar neticesinde Büyükada halkı bilhassa şu dilekler üzerinde durmuştur. Terkosun tevsii, bir cami yapılması, Kınalı ve Burgazın yol ve ışık işlerinin tanzimi istenmiştir. Kınalıadada bir bayan yolların asfalt olmaması yüzünden kadın ökçelerinin çabuk kırıldığını söylemiş ve bu hususta tedbirler alınmasını istemiştir.

Akşam, 14 Eylül 1941, Pazar


MAHKEMELERDE VE POLİSTE
Büyükadada, çamlıklarda gezen iki kardeşin başına gelenler
Ahmet, Dimitriye, çekilip gitmesini söylemiş ve  Evdoksia’yı itip kakışdırmaya başlamış!.


Evdoksiya isminde 17-18 yaşlarında güzel bir kız, erkek kardeşi Dimitri  ile beraber evvelki akşam Büyükadada kolkola gezerlerken Aşıklaryolu civarında çamlıkların tenhalaştığı bir köşede karşılarına, sonradan adının Aynakçı Ahmet olduğunu öğrendikleri pejmürde kıyafetli bir adam çıkmış ve iki kardeşe durmalarını ihtar etmiştir.

Bu vaziyet karşısında neye uğradığını anlayamıyan Dimitri durmuş ve Ahmetten ne idtediğini sormuştur. Ahmet tehvvürle Dimitrinin yakasına yapışmıştır:

  • Bu kız senin neyin oluyor?.
  • Kardeşim!.
  • Yalan söylüyorsun.. insan kardeşile böyle tenhalıklarda dolaşır mı?..
  • ….
  • Haydi bakalım delikanlı çek arabanı!..

Bir taraftan tehditle Dimitriye çekilip gitmesini ihtar ederken diğer taraftan da kıza dönmüş ve el ile tecavüze, itip kakıştırmaya başlamıştır. Nihayet Dimitri ve Evodiksiyanın bağrışmalarına etraftan yetişenler Ahmedi yakalamışlardır. Suçlu üçüncü sulh cezada yapılan duruşmasında bir ay hapse mahkûm olmuş ve mahkemece derhal tevkifine karar verilmiştir.

İkdam, 30 Eylül 1941, Salı


Çamlıkta gezmeğe çıkan Rum dilberine saldıran bir genç!
Büyükadada vukua gelen bir hadisenin yeni evli faili 1 ay müddetle hapsedilecek


Büyükadada oturan ve muhitin dilberlerinden olan Evdoksiya adında bir genç kız evvelki akşam yanında Dimitri adındaki kardeşi olduğu halde Büyükadada Çamlıkta piyasaya çıkmıştır.

İki kardeş biraz gezindikten sonra, alaca karanlıkta birdenbire karşılarına birisi çıkmış ve Dimitrinin üzerine gelerek:

  • Sen bu kızın nesisin? Diye bağırmıştır.

İki kardeş bir hayli korkmuş ve Dimitri kekeliyerek:

  • Kardeşiyim! demiştir.

Bunun üzerine meçhul şahıs kendisini dürtükliyerek:

  • İyi öyle ise haydi buradan bas git, demiş ve Evdoksiyayı kucaklıyarak öpmiye başlamıştır.

Evdoksiya bağırmıya ve kendisini mütecavizin elinden kurtarmıya çalişmış, Dimitri de koşa koşa polise giderek vak’ayı haber vermiştir.

Nihayet polisler yetişmiş ve meçhul adamı, Evdoksiyaya zorla tasallut ederken yakalamışlardır.

Yapılan tahkikat sonunda mütecavizin kaynakçı Ahmet adında birisi olduğu ve yeni evlendiği anlaşılmıştır.

Mütecaviz dün, hakkında hazırlanan cürmü meşhut zaptı ile adliyeye sevkedilmiş ve Üçüncü Sulh Ceza mahkemesinde hemen yapılan muhakemesi sonunda 1 ay müddetle hapse mahkûm ve hemen tevkif olunmuştur.

Son Telgraf, 30 Eylül 1941, Salı


Soruyorlar:
İstanbulda bir Denizyolları idaresi var mı?


“1 – Köprünün Adalar iskelesindeki büfenin pis ve yamalı tentesini gördünüz ve bu çirkinliğin neden alâkalıların gözlerine batmadığını düşündünüz mü bilmem?.

2 – Bir çok kimseler Büyükadadan 8,10 da kalkan vapura 9,15 de Köprüye gelmek ve 9,30 da işlerine yetişmek ümidile biner, fakat, ekseriyetle hayal sükutuna uğrayarak titizlenirler. Çünkü, bu vapur köprüdeki Ada iskelesine yanaşmak için, 9,25 te köprüden Adalara kalkacak iki vapurun hareket manevralarını, iskelenin boşalmasını bekler ve bu suretle yolculara yok yere tam 15 dakika kaybettirir, işlerine geciktirir. İşin daha garibi, o sırada da Köprünün Haydarpaşa ve Kadıköy iskeleleri bomboş durur…”

Bunu bir okuyucumuz yazıyor ve soruyor:

  • Bu iğrenç ve muhitin güzelliğini bozan tenteyi kaldıracak, bahsettiğim vapuru boş iskelelere yanaştıracak makam neresidir?..

Vatan, 27 Eylül 1941, Cumartesi


Maltepede yangın
Dün büyük bir fundalık yangını oldu; Burgazda da 150 den fazla çam tutuştu.


(..)

Evvelki gün Burgaz adasında çıkan yangında 750 metre murabbaı sahada 150 çam fidanı 7 büyük çam yanmış ve 34 fidan da kavrulmuştur. Sigara atılmasile çıktığı tahmin edilen bu yangın hakkında tahkikat yapılmaktadır.

Cumhuriyet, 15 Eylül 1941, Pazartesi


Burgaz Adasında yangın çıktı


Evvelki gün Burgaz adasında Hıristostepe civarında atılan bir sigaradan yandın çıkmış ve 750 metre murabbaı fundalık ile 7 büyük çam ağacı kısmen köklerinden kavrulmuş, 15 tane çam fidanı tamamen ve 34 çan fidanı da yarı yarıya yandıktan sonra söndürülmüştür.

İkdam, 15 Eylül 1941, Pazartesi


Burgaz çamlıkları tehlike atlattı


Burgaz adasındaki çam ormanları evvelki gün ciddi bir yangın tehlikesi atlatmıştır.

Adanın Hristostepe mevkii civarında öğleden sonra birdenbire fundalıkların tutuştuğu görülmüş ve 750 metre murabbaı fundalık yandıktan sonra ateş çamlıklara sirayet etmiştir. 7 aded çam ile 15 tane çam fidanı tamamen ve 34 çam fidanı da kısmen yandıktan sonra, ateş güçlükle söndürülebilmiştir.

Yapılan tahkikat neticesinde yangının atılan bir sigaradan çıktığı anlaşılmıştır.

Son Posta, 15 Eylül 1941, Pazartesi


POLİSTE
Burgazda Bir Miktar Fundalık Yandı


Burgazadasında Hristos tepesi civarındaki çamlık sahada yangın çıkmış, 750 metre karelik fundalık ile 7 çam yanmış, 15 çam fidanı da kavrulmuştur. Yangının yere atılan bir sigaradan çıktığı zannedilmektedir. Tahkikata başlanmıştır.

Tan, 15 Eylül 1941, Pazartesi


Burgaz adasında 22 çam yandı


Burgazadasında Hıristo tepesi civarındaki çamlık sahada evvelki gün yere atılan bir sigara yüzünden yangın çıkmıştır.

Yangında, 750 metre murabbaı fundalık, 7 büyük çam, 15 çam fidanı yanmış, 34 çam fidanı da kısmen yandığı halde ateş söndürülmüştür.

Akşam, 15 Eylül 1941, Pazartesi


Adalarda tenzilâtlı göç seferleri yapılıyor


Devlet Denizyolları idaresi mevsim münasebetile Adalara gitmiş olan kimselerin avdetlerini kolaylaştırmak maksadile her sene olduğu gibi bu yıl da tarife harici göç seferleri ihdas etmiştir. Bu seferlere dünden itibaren başlanmıştır. Yüzde 50 tenzilâtlı olan bu postalar hergün saat 12 de Büyükadadan kalkarak bütün adalara uğradıktan sonra İstanbula gelecektir.

İkdam, 18 Eylül 1941, Perşembe


Göç seferleri
Adalara göç için tarife harici vapur işliyor


Devlet Denizyolları idaresi, mevsim münasebetile Adalara gitmiş olan kimselerin avdetlerini kolaylaştırmak maksadile, her sene olduğu gibi, bu yıl da tarife harici göç seferleri ihdas etmiştir. Bu seferlere dünden itibaren başlanmıştır.

Yüzde 50 tenzilâtlı olan bu postalar her gün saat 12 de Büyükadadan kalkarak bütün adalara uğradıktan sonra İstanbula gelecektir.

Akşam, 18 Eylül 1941, Perşembe


Plaj seferleri lağvedildi


Denizyolları İdaresi havaların bozulması üzerine bu sabahtan itibaren Ada plajları arasındaki seferleri lağvetmiştir. Bundan sonra Yörükali plajına vapur uğramıyacaktır.

Son Telgraf, 4 Eylül 1941, Perşembe


Burgaz Adasına Muntazam Elektrik Verilemiyor


Burgazadası, birkaç gündenberi geceleri karanlıkta kalmakta, Adanın tenvirini üzerine alan müteahhit bunun kendi elinde olmıyan birtakım zaruretlerden iler geldiğini öne sürmektedir, Belediyenin bu meseleye alaka göstermesini ve muntazam cereyan verilmesi imkanının teminini rica ederiz.

Tan, 18 Eylül 1941, Perşembe


Halk Partisi Adalar kazasının muhteşem gece eğlencesi


Cumhuriyet Halk Partisi Adalar kazası idare heyeti tarafından yarın akşam için Büyükadadaki Anadolu kulübünde muhteşem bir gece eğlencesi tertip olunmuştur. Ayni zamanda mevsimin son balosunu da teşkil etmekte olan bu müstesna eğlencenin proğramı itina ile ve zengin bir şekilde hazırlanmış, iştirak edeceklerin daima zevkle hatırlıyacakları bir gece geçirmeleri için hiçbir fedakârlıktan kaçınılmamıştır. Gece yarısından sonra Adalara ve Köprüye bir vapur kaldırılacaktır. Partili ve davetlilere münhasır bulunan bu nezih toplantı vesilesile Adalardaki fakir talebeye yardım temin edilmiş olacaktır.

Son Telgraf, 12 Eylül 1941, Cuma


Hayırsızadaya sürüklenirken kurtarıldı

Dün saat 13 de bir sandal içinde iki kişinin Hayırsızadaya doğru sürülendikleri haber verilmiş ve bunların kurtarılması için kılavuzluk römorkörü gönderilerek sandal ve iki kişi kurtarılmıştır.

Son Telgraf, 22 Eylül 1941, Pazartesi


Adalar arası kürek müsabakasını Güneş takımı kazandı


Emlnönü Halkevinin tertip ettiği Adalar arası kürek müsabakası dün yapılmış ve bu müsabakalara Güneş, Galatasaray, Fener, Eminönü Halkevi takımları iştirak etmiştir.

Bayanların yarışlarından sonra hava sertleşmiş ve genç denizcilere bir imtihan devresi geçirtmiştir. Teknelerini gayet iyi idare eden Güneş (erkek) takımı müsabakayı muvaffakiyetle bitirmiş ve müsabaka için konan kupayı kazanmıştır.

Akşam, 8 Eylül 1941, Pazartesi


Yayınlanma Tarihi: 05 Eylül 2026  /  Son Güncellenme: 05 Eylül 2026


Bu yazı hakkında yazarımıza ve editörlerimize iletmek istedikleriniz mi var?
Aşağıdaki formu kullanarak kendisine ulaşabilirsiniz.
(Bu formdaki bilgiler, yazarımız ve editörlerimizin mail adreslerine iletilecektir.)


Çerezleri Yönetin!

Sitemizde sizlere daha iyi hizmet verebilmek, güvenlik ve sizi tanımak adına çerezler kullanmaktayız, detayları öğrenmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Gizlilik Politikanızı ve KVKK Aydınlatma metnini okumak için buraya tıklayınız.

Eğer sitede gezinmeye devam edersiniz politikamızı onaylamış sayılacaksınız.